გრიგორი გრიგორის ძე გაგარინი XIX საუკუნის რუსი მხატვარი, ილუსტრატორი, ხელოვნების მკვლევარი და არქიტექტორი; საიმპერატორო კარის ობერ-ჰოფმაისტერი და რუსეთის საიმპერატორო სამხატვრო აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი. იგი მუშაობდა ფერწერის, გრაფიკის, ილუსტრაციის, ლითოგრაფიის, მონუმენტური მხატვრობისა და არქიტექტურის მიმართულებით. გაგარინის შემოქმედება განსაკუთრებით უკავშირდება კავკასიას და XIX საუკუნის შუა პერიოდის საქართველოსა და თბილისის მხატვრულ-კულტურულ ცხოვრებას. მისი ნამუშევრები მნიშვნელოვანი ვიზუალური წყაროა იმ პერიოდის საქართველოს ქალაქების, პეიზაჟების, მოსახლეობისა და ყოფის შესასწავლად.

გაგარინი დაიბადა 1810 წლის 11 მაისს სანქტ-პეტერბურგში, გარდაიცვალა 1893 წლის 30 იანვარს საფრანგეთის ქალაქ შატელროში. სწავლობდა სორბონაში არქიტექტურისა და სამშენებლო საქმის მიმართულებით, პარალელურად ისმენდა ლექციებს მათემატიკაში, იურისპრუდენციაში, ფილოლოგიასა და ფილოსოფიაში. ახალგაზრდობაში ფერწერას კარლ ბრიულოვთანაც სწავლობდა. მხატვრული მოღვაწეობა ადრეულ პერიოდშივე დაიწყო და პუშკინის „სალთან მეფის ზღაპრის“ და რამდენიმე ლექსის ილუსტრაციებით გაითქვა სახელი. პუშკინის ნაწარმოებების ილუსტრაციები მისი ადრეული გრაფიკული შემოქმედების მნიშვნელოვანი ნაწილია.

1848 წელს გაგარინმა მუშაობა დაიწყო კავკასიის მეფისნაცვალ გრაფ მიხეილ ვორონცოვთან თბილისში, სადაც სამხედრო და ადმინისტრაციული ვალდებულებების გარდა, დაკავებული იყო კავკასიის ქალაქების კეთილმოწყობით. მან მონაწილეობა მიიღო თბილისის თეატრის დაპროექტებასა და მოხატვაში. გაგარინმა მოხატა სიონის ტაძარი და მონაწილეობა მიიღო ბეთანიის მონასტრის ძველი ფრესკების აღდგენაში. სიონის ტაძრის მოხატულობა და ბეთანიის ფრესკებთან დაკავშირებული სამუშაოები მის შემოქმედებაში მონუმენტური მხატვრობისა და ქართული კულტურული მემკვიდრეობისადმი ინტერესის მნიშვნელოვან მაგალითებს წარმოადგენს.

1854 წლამდე, მეუღლესთან, სოფია გაგარინასთან ერთად ცხოვრობდა თბილისში. ამ პერიოდში შექმნა ქართველ თავადთა პორტრეტები, ტრადიციულ სამოსში გამოწყობილი სხვადასხვა კუთხის ქართველთა და კავკასიის მთიელთა გამოსახულებები, თბილისელთა ყოველდღიური ცხოვრებისა და ზეიმების ამსახველი კომპოზიციები, ასევე თბილისის და საქართველოს სხვადასხვა კუთხის პეიზაჟები. ეს ნამუშევრები XIX საუკუნის საქართველოს სოციალურ, ეთნოგრაფიულ და ურბანულ გარემოს ასახავს და გაგარინის შემოქმედებაში საქართველოს თემატიკის ერთ-ერთ ძირითად მიმართულებას წარმოადგენს.

აკვარელში შესრულებული მისი ნამუშევრები ლითოგრაფიის ტექნიკის მეშვეობით ტირაჟირდებოდა, ცალკე ალბომების სახით გამოიცემოდა და დიდი პოპულარობით სარგებლობდა იმდროინდელ ხელოვნების მოყვარულებში. კავკასიის თემაზე შექმნილი ნამუშევრებიდან აღსანიშნავია 1847 წელს გამოცემული ალბომი „Le Caucase pittoresque“, რომელშიც კავკასიის პეიზაჟები და მოსახლეობის ამსახველი ნამუშევრები შევიდა.

გაგარინის შემოქმედებაში საქართველოსთან დაკავშირებული ნამუშევრები – თბილისის თეატრი, სიონის ტაძრის მოხატულობა, ქართველ თავადთა და სხვადასხვა კუთხის მცხოვრებთა პორტრეტები, თბილისური ყოფის ამსახველი კომპოზიციები და საქართველოს პეიზაჟები მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს. ამ ნამუშევრებით იგი XIX საუკუნის შუა პერიოდის საქართველოს მხატვრულ-კულტურულ გარემოს უკავშირდება და ქართული ცხოვრების მრავალფეროვან სურათს გვთავაზობს. მისი ჩანახატები და ლითოგრაფიები დაცულია შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმში, საქართველოს ეროვნულ არქივში, საქართველოს ეროვნულ ბიბლიოთეკასა და სხვა კოლექციებში.

მისი ნამუშევრებია:
ქართველი ქალები.ფერადი ლითოგრაფია.საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი
ცეკვა თბილისის სახურავებზე.ფერადი ლითოგრაფია.
ბაღი თბილისის შემოგარენშიფერადი ლითოგრაფია
იმერელი ჭაბუკი.ფერადი ლითოგრაფია
იმერელი თავადი.ფერადი ლითოგრაფია
მეგრელი თავადი.ფერადი ლითოგრაფია
ქართული მილიცია ზაქათალაში.ფერადი ლითოგრაფია
ხევსური მეომარი.ფერადი ლითოგრაფია